Website counter free counters

Τετάρτη, 24 Μαΐου 2017

Τι προκάλεσε την κατάρρευση του Μινωικού και του Μυκηναϊκού πολιτισμού

Τι προκάλεσε την κατάρρευση του Μινωικού και του Μυκηναϊκού πολιτισμού



Τι συνέβη το 1177 π.Χ.; Η κατάρρευση του Μινωικού και του Μυκηναϊκού πολιτισμού, όπως και άλλων, ισχυρίζεται ο Δρ. Έρικ Κλάιν, αρχαιολόγος, καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσινγκτον των ΗΠΑ.
Κι αν η ημερομηνία (την οποία αναφέρει και στο βιβλίο του «1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed») είναι ενδεικτική, δεν συμβαίνει το ίδιο και με τις αιτίες που την προκάλεσαν: «Την Ύστερη Εποχή του Χαλκού συντελέστηκε μια "τέλεια καταιγίδα" από καταστροφικά γεγονότα», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ. Κλάιν, εκθέτοντας τόσο τα γεγονότα αυτά, όσο και τους λόγους που η θεωρία του έχει τόση απήχηση.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης 
Ερ: Σύμφωνα με την έρευνά σας, τι προκάλεσε την κατάρρευση του Μινωικού και Μυκηναϊκού πολιτισμού; Οι αιτίες αυτές είναι κοινές και για την πτώση άλλων πολιτισμών της Ανατολικής Μεσογείου, όπως οι Χετταίοι, οι Βαβυλώνιοι κ.α.;
Απ: Η κύρια θέση μου είναι ότι θα πρέπει να συντελέστηκε μια «τέλεια καταιγίδα» από καταστροφικά γεγονότα, που προκάλεσαν την κατάρρευση πολιτισμών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού λίγο μετά το 1200 π. Χ. Υπάρχουν ενδείξεις ότι υπήρξε κλιματική αλλαγή, ξηρασία και πείνα, σεισμοί, εισβολές και εσωτερικές εξεγέρσεις, που επηρέασαν τους Μινωίτες και τους Μυκηναίους, καθώς και πολλούς άλλους, αν όχι όλους, από τους πολιτισμούς της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου. Αν και άνθρωποι έχουν επιζήσει από παρόμοιες καταστροφές που ήρθαν μεμονωμένα, όπως η ανασυγκρότηση μετά από σεισμούς ή η διαβίωση μέσω ξηρασιών, τι γίνεται όταν όλα αυτά συμβαίνουν συγχρόνως ή σε μικρή απόσταση μεταξύ τους; Θα ήταν πολύ δύσκολη η επιβίωση αν όλες ή οι περισσότερες από τις παραπάνω καταστροφές έγιναν την ίδια στιγμή ή πολύ κοντά η μία μετά την άλλη, όπως φαίνεται ότι συνέβη μεταξύ 1225 και 1175 π. Χ. Αυτός πιστεύω ότι ήταν ο λόγος που οι πολιτισμοί της Ύστερης Εποχής του Χαλκού δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν την «τέλεια καταιγίδα» και κατέρρευσαν.
Ερ: Τι συνέδεε αυτούς τους πολιτισμούς, εκτός από τον τελικό αφανισμό τους; Μπορούμε να πούμε ότι ζούσαν σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον σαν το σημερινό;
Απ: Ο κόσμος της Μεσογείου κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (περίπου 1600-1100 π. Χ.), από τη δυτική Μεσόγειο και το Αιγαίο ως την Ανατολική Μεσόγειο, την Εγγύς Ανατολή και το Αφγανιστάν, αλληλοσυνδεόταν, ήταν δηλαδή παγκοσμιοποιημένος για την εποχή του. Αλληλοεπιδρούσαν, είχαν εμπορικές και διπλωματικές σχέσεις, ρύθμιζαν βασιλικούς γάμους, έστελναν διεθνείς πρεσβείες, καθιέρωναν οικονομικά εμπάργκο κοκ. Ένας λόγος που διατηρούσαν δεσμούς μεταξύ τους ήταν και η ανάγκη για χαλκό και κασσίτερο για την παραγωγή ορείχαλκου, που ήταν το κύριο μέταλλο της εποχής. Ο χαλκός προερχόταν κυρίως από την Κύπρο και ο κασσίτερος από το Αφγανιστάν, όπως και το lapis lazuli. Ο χρυσός ερχόταν από την Αίγυπτο. Τόσο οι ακατέργαστες ύλες όσο και τα τελικά προϊόντα πωλούνταν και ανταλλάσσονταν σε βασιλικό επίπεδο. Θα έλεγα ότι οι αρχαίοι πολιτισμοί της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής ήταν τόσο συνδεδεμένοι μεταξύ τους εκείνη την περίοδο που η πτώση του ενός επηρέασε και τους άλλους, με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν όλοι σταδιακά, όπως μια αλυσίδα ντόμινο.
Ερ: Ποιοι ήταν οι «'Ανθρωποι της Θάλασσας» και ποια η σχέση τους με τον αφανισμό αυτών των πολιτισμών;
Απ: Αυτή είναι μια εξαιρετική ερώτηση, που δυστυχώς δεν γνωρίζουμε την απάντησή της, τουλάχιστον με σιγουριά. Ξέρουμε τα ονόματά τους, μας τα λένε οι Αιγύπτιοι και μπορούμε να υποθέσουμε ότι η προέλευση κάποιων από αυτούς ήταν η Σικελία, η Σαρδηνία και η νότια Ιταλία (κάποιες ομάδες αποκαλούνται Shekelesh και Shardana, που ηχούν γνώριμες). Ωστόσο, κατά πάσα πιθανότητα ενσωματώθηκαν κι άλλοι στη διαδρομή, καθώς μετακινούνταν από τα δυτικά στα ανατολικά κατά μήκος της Μεσογείου. Έτσι, πιθανόν μεταξύ των «Λαών της Θάλασσας» να ήταν και ομάδες από περιοχές που καταλαμβάνουν σήμερα η Ελλάδα και η Τουρκία. Ακόμα όμως δεν έχουμε προσδιορίσει μια «πατρίδα» γι' αυτούς. Κύρια «κληρονομιά» τους φαίνεται ότι ήταν οι Φιλισταίοι και ο πολιτισμός τους, καθώς η ομάδα από τους «Λαούς της Θάλασσας» που οι Αιγύπτιοι αποκαλούν Peleset είναι πιθανόν αυτοί που γνωρίζουμε ως Φιλισταίους από τη Βίβλο. Φαίνεται ότι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Χαναάν και ίσως αφομοιώθηκαν με τους ντόπιους πληθυσμούς, πριν την άνοδο του Ισραήλ. Όσον αφορά τη σύνδεσή τους με την εξαφάνιση των διαφόρων πολιτισμών, οι «Λαοί της Θάλασσας» είχαν κατηγορηθεί στο παρελθόν γι' αυτό, νομίζω όμως ότι η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη και μπορεί να υπήρξαν και οι ίδιοι τόσο θύματα όσο και καταπιεστές.
Ερ: Ποιες είναι οι κύριες πηγές των ερευνών σας;
Απ: Χρησιμοποιώ πολλές, συμπεριλαμβανομένων παλαιότερων και πιο πρόσφατων δημοσιεύσεων σχετικά με την κατάρρευση των πολιτισμών που είχαν ακμάσει επί αιώνες πριν από την τελική πτώση τους. Για παράδειγμα, σύμφωνα με στοιχεία δημοσιευμένα από το 2010, την εποχή εκείνη προκλήθηκε κλιματική αλλαγή υπό μορφή ξηρασίας που «χτύπησε» τη Συρία, τη Χαναάν (σημερινό Ισραήλ), την Κύπρο και την Ελλάδα στο τέλος της Εποχής του Χαλκού. Τα δεδομένα από την ανάλυση γύρης και από άλλες επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν αυτό που είχαμε υποψιαστεί, δηλαδή ότι υπήρξαν ξηρασίες, οι οποίες μπορεί να διήρκεσαν ως και τρεις αιώνες σε κάποιες περιοχές. Αυτό το γεγονός οδήγησε σε λιμούς, για τους οποίους διαβάζουμε σε γραπτά αρχεία της εποχής, τόσο από το Ουγκαρίτ στη βόρεια Συρία όσο και από τη Χαττούσα, πρωτεύουσα των Χετταίων στη σημερινή Τουρκία. 
Ερ: Το βιβλίο σας, που δημοσιεύτηκε το 2014 και αφορά όλα τα παραπάνω, έχει τίτλο «1177 π. Χ.: Το Έτος που Κατέρρευσαν Πολιτισμοί». Γιατί διαλέξατε αυτή τη χρονολογία ως το έτος της καταστροφής;
Απ: Η κατάρρευση διήρκεσε περίπου έναν αιώνα, από το 1225 ως το 1125 π. Χ. Όμως, το 1177 π.Χ. είναι ένα καλό σημείο αναφοράς, καθώς εκείνη τη χρονιά οι «Λαοί της Θάλασσας» εισέβαλαν για δεύτερη φορά και ως τότε πολλές από τις πόλεις είχαν ήδη καταστραφεί. Έτσι, χρησιμοποιώ την ημερομηνία αυτή ως «συντομογραφία» για όλη την κατάρρευση, όπως χρησιμοποιούμε το 476 μ. Χ. για την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, παρά το γεγονός ότι δεν κατέρρευσε ακριβώς εκείνο το έτος.
Ερ: Το βιβλίο σας είχε μεγάλη επιτυχία, καθώς μεταφράστηκε σε πέντε γλώσσες (δυστυχώς όχι στα ελληνικά), πούλησε περισσότερα από 125.000 αντίτυπα σε διάφορες εκδόσεις, ενώ βίντεο στο διαδίκτυο με πρόσφατες διαλέξεις σας ως προς το θέμα έχουν παρακολουθήσει περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι. Γιατί συμβαίνει αυτό, κατά τη γνώμη σας;
Απ: Πιστεύω ότι το πρόσφατο ενδιαφέρον -ίσως και λίγο νοσηρό- με την κατάρρευση έχει να κάνει με τη συνειδητοποίηση του πόσο ευαίσθητος (ή αδύναμος) είναι ο κόσμος που ζούμε σήμερα, κυρίως υπό το πρίσμα της οικονομικής κατάρρευσης στις ΗΠΑ πριν μερικά χρόνια, αλλά και των οικονομικών προβλημάτων στην Ελλάδα και των γεγονότων που συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή και αλλού. Οι άνθρωποι ανησυχούν ότι μπορεί να αντιμετωπίζουν σήμερα μια κατάσταση παρόμοια με αυτή του 1177 π. Χ. με την κλιματική αλλαγή, τους σεισμούς, τους λιμούς από την ξηρασία και τις εξεγέρσεις.
Ερ: Θα θέλατε το βιβλίο σας να μεταφραστεί στην Ελλάδα;
Απ: Ελπίζω ένας Έλληνας εκδότης να ενδιαφερθεί για τη δημοσίευση της μετάφρασης του βιβλίου μου. Πιστεύω ότι θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον για πολλούς ανθρώπους στην Ελλάδα, όχι μόνο για τις συζητήσεις μου γύρω από την πτώση των πολιτισμών, αλλά και επειδή το μεγαλύτερο μέρος του μιλάει για το τι είναι αυτό που κατάρρευσε, συμπεριλαμβανομένων των Μυκηναίων της ελληνικής ενδοχώρας και των Μινωιτών στην Κρήτη. Οφείλω να παραδεχτώ ότι είμαι πολύ ευχαριστημένος που το βιβλίο πουλάει καλά παντού και σε τόσες διαφορετικές μεταφράσεις, γιατί αυτό σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι διαβάζουν για την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, τους Μυκηναίους και τους Μινωίτες, γεγονός που με χαροποιεί ιδιαίτερα ως αρχαιολόγος.

Η μυστική επιχείρηση για την προστασία του θησαυρού της Πύλου με 1.400 πολύτιμα αντικείμενα

Η αρχαιολόγος Σάρον Στόκερ κατεβαίνει στο τάφο του αριστοκράτη πολεμιστή και κρατά την χρυσή αλυσίδα του! Η μυστική επιχείρηση για την προστασία του θησαυρού της Πύλου με 1.400 πολύτιμα αντικείμενα (φωτογραφίες)

Ο πολεμιστής ήταν αριστοκρατικής καταγωγής, ίσως υπήρξε βασιλέας ή ιερέας. Υπολογίζεται ότι πέθανε σε ηλικία 30 με 35 ετών και ετάφη στον Άνω Εγκλιανό στη Χώρα του Δήμου Πύλου-Νέστορος. 
Ο τάφος του ήταν στενός, ίσα που χωρούσε ένα άτομο, αλλά γεμάτος από 1.400 μοναδικά αντικείμενα: χάλκινα όπλα, ασημένια κύπελλα, χρυσά κοσμήματα, ελεφαντοστέινα χτένια, 1.000 ψήφοι από αμέθυστο και αχάτη, δόντια αγριόχοιρων που τα χρησιμοποιούσαν οι Μυκηναίοι πολεμιστές για την κατασκευή περικεφαλαίας.
Η Σάρον Στόκερ και ο Τζακ Ντέιβις της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών ερευνούν 25 χρόνια την περιοχή και περιγράφουν με ενθουσιασμό την αποκάλυψή τους στην Πύλο.
Στο σημείο κοντά στο Ανάκτορο του Νέστορα, η τύχη τούς χαμογέλασε. Λίγες ημέρες αφότου «χτύπησαν» πάνω στα τοιχώματα του λακκοειδή τάφου τον Μάιο, βρήκαν χαλκό.
Αμέσως σήμανε συναγερμός. Η φύλαξη έγινε διπλή τα βράδια, το αστυνομικό τμήμα της περιοχής ήταν σε επιφυλακή, κρατήθηκε μυστικότητα.
Μέχρι που ασφαλίστηκε στο χρηματοκιβώτιο και τις αποθήκες του μουσείου της περιοχής και το τελευταίο εύρημα. Το ζευγάρι των αρχαιολόγων σταμάτησε την ανασκαφή στις 10 Οκτωβρίου.

Tafos_Polemistis_Pylos 1
 Η κ. Στόκερ ήταν η πρώτη και η τελευταία που κατέβηκε στον τάφο. «Ο τάφος ήταν τόσο μικρός, δεν μπορούσα να κατέβω εύκολα» είπε στα ελληνικά ο κ. Ντέιβις. «Αυτό έγινε αντιληπτό από την αρχή», οπότε «παρακολουθούσα από την άκρη του σκάμματος».
Tafos_Polemistis_Pylos 3
Ο χώρος ήταν πολύ περιορισμένος, γι’ αυτό η ομάδα εργάστηκε τμηματικά για την αφαίρεση της επίχωσης και των ευρημάτων. Με το που άρχισαν να απομακρύνουν την επίχωση του τάφου, βρήκαν σε γωνία πεσμένο λίθο ο οποίος φαινόταν ότι δεν προερχόταν από τη δομή των τοίχων. Ο λίθος αυτός, που δεν γνωρίζουν ακόμα εάν είναι η καλυπτήρια λίθος ή το σήμα του τάφου, δημιούργησε πρόβλημα στην πρακτική της αφαίρεσης του χώματος. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής και μέχρι ενός σημείου, έπρεπε να σέβονται την ύπαρξή του.
Tafos_Pylos3 Tafos_Pylos4
Στην περίπτωση της υπέροχης χρυσής αλυσίδας με τις τρεις μεγάλες χάντρες, από τον Ιούνιο εντόπισαν την άκρη της αλλά τον Σεπτέμβριο κατάφεραν να τη φέρουν ολόκληρη στο φως και να θαυμάσουν την εξαίρετη τέχνη της, «τέχνη μοναδική. Ακόμη και σήμερα δεν ξέρουμε πώς να φτιάξουμε μια τέτοια αλυσίδα» σχολίασε ο Τζ. Ντέιβις.
Ο τελευταίος στάθηκε ιδιαίτερα στην αλυσίδα, στο πώς είχε περάσει κάτω από το χρυσό χείλος σπασμένου κυπέλλου και στην προσπάθεια που χρειάστηκε για να αποδεσμευτεί από αυτό.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
  Η ύπαρξη ξύλου (σανίδα, κάλυμμα ταφής) ανήκει στα αξιοσημείωτα ευρήματα της ανασκαφής αφού «η διατήρηση ξύλου στις ανασκαφές στην Ελλάδα είναι σπάνια, γιατί το ξύλο χρειάζεται περιβάλλον υγρασίας για να διατηρηθεί» κατά τη Σ. Στόκερ.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
 Πολλά από τα 1.400 αντικείμενα είναι έργα μινωικής τεχνοτροπίας, μερικά από αυτά «μοιάζουν και ταιριάζουν με τα ευρήματα του θολωτού τάφου του Βαφειού στη Λακωνία» επισήμανε ο Τζ. Ντέιβις, ενώ και «η χρονολόγησή τους είναι παρόμοια…Μερικά από τα αντικείμενα είναι μοναδικά. Τα περισσότερα μπορούμε να τα συγκρίνουμε με τα ευρήματα που ανέσκαψε ο Σλήμαν στις Μυκήνες. Αλλά και στην Κρήτη θα βρούμε παρόμοια αντικείμενα από τις ανασκαφές κοντά στο Ηράκλειο, στην Ανατολική Κρήτη, στο Μόχλο και στη Δυτική Κρήτη, στα Χανιά» κατέληξε.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Ο χώρος της ανασκαφής δεν είναι επισκέψιμος. Το διπλανό έργο κατασκευής στεγάστρου στο Ανάκτορο του Νέστορα παραδίδεται στο τέλος του χρόνου και η οργάνωση του χώρου υπολογίζεται αρχές Μαρτίου, μαζί με τη δημιουργία χώρων αναψυχής του κοινού και πωλητηρίου. Αλλά όλα αυτά, βέβαια, μοιάζουν μακρινά.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Η ιστορία του πολεμιστή με το μεγάλο κύπελλο στο στήθος έχει κάνει το δικό της διεθνές ταξίδι και όλοι πιέζουν να μάθουν περισσότερα για την ταυτότητά του.
Το γεγονός ότι οι ανασκαφείς ισχυρίζονται πως τα ευρήματα θυμίζουν τον περίφημο θησαυρό του Βαφειού στη Λακωνία, τα ευρήματα του Σλήμαν στις Μυκήνες καθώς και άλλα που αποκαλύφθηκαν στην Κρήτη, δημιουργεί προσδοκίες.
Εστιάζουν σε διάφορες λεπτομέρειες, όπως στην εντυπωσιακή αλυσίδα με τις τρεις χάντρες. «Δεν είναι κατανοητό γιατί το διάστημα ανάμεσά τους δεν είναι ισομετρικό», τόνιζαν χθες χαρακτηρίζοντας εντυπωσιακό το μινωικό μοτίβο με τα φύλλα κισσού στις άκρες του κοσμήματος. Ακόμη και οι οξειδώσεις που διακρίνονται πάνω του τους απασχολούν: «Προκλήθηκαν από τα υγρά του σώματος του πολεμιστή ή κάτι άλλο». Ο στενός τάφος ήταν τόσο μικρός που δεν μπορούσαν ούτε να κατέβουν εύκολα, ούτε να ανέβουν.Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Τα ευρήματα προορίζεται να εκτεθούν σε ειδικές προθήκες στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χώρας του Δήμου Πύλου-Νέστορος, αφού πρώτα αναβαθμιστεί κτιριολογικά, οι δε σχετικές μελέτες, όπως ενημέρωσε η κ. Μηλίτση, θα έχουν ολοκληρωθεί ως το τέλος Δεκεμβρίου. Την ίδια περίοδο θα παραδοθεί και το νέο σύγχρονο στέγαστρο του Ανακτόρου του Νέστορος, που αυτή τη στιγμή είναι κλειστό και το οποίο αναμένεται να ανοίξει αρχές Μαρτίου.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Παρών στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ήταν και ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς. Παρότι δεν ανέφερε ούτε μία στιγμή τη λέξη Αμφίπολη, ήταν σαφή τα υπονοούμενά του ως προς τη δημοσιότητα που έλαβε εκείνη η ανασκαφή. Ο δικός του ρόλος είπε είναι να προβάλει το έργο των επιστημόνων «χωρίς πολιτική ή άλλου είδους εκμετάλλευση».Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
Στην ενημέρωση του υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Αριστείδη Μπαλτά, που έγινε παρουσία δημοσιογράφων, παραβρέθηκαν επίσης η γγ του ΥΠΠΟ Μαρία Ανδρεδάκη-Βλαζάκη, και η έφορος Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας Ευαγγελία Μηλίτση.
«Ευχαριστούμε που ήρθατε σε μια προσπάθεια να «πρωτοτυπήσουμε» ως υπουργείο», δήλωσε ο κ. Μπαλτάς απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι «θέλουμε να κάνουμε ένα είδος ανοιχτής συζήτησης με τους συναδέλφους, έτσι ώστε το ελληνικό κοινό να καταλάβει κάποια βασικά πράγματα για το τι σημαίνει αρχαιολογία στην Ελλάδα, και να αποφύγουμε μια διαδικασία όπου γίνεται εκμετάλλευση των αρχαιολογικών ευρημάτων για να δοξαστεί το υπουργείο, ο υπουργός, η κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Ελλάδα αορίστως». Ο υπουργός χαρακτήρισε τη συνάντηση «μια νέα μορφή επικοινωνίας» που μπορεί ενδεχομένως κάποτε να γίνεται πιο συστηματικά στην τηλεόραση, «με χαμηλούς τόνους, παιδαγωγικά για το ευρύ κοινό και επιστημονικά στο μέτρο του δυνατού που μπορεί να αντέξει μια δημόσια συζήτηση σαν αυτή.  Η αρχαιολογία είναι μια αθόρυβη εργασία και πρέπει να επιτρέπουμε στους αρχαιολόγους να επιτελούν το έργο τους, χωρίς παρεμβάσεις. Εν προκειμένω, εδώ έχουμε δύο αρχαιολόγους, τον κ. Jack L. Davis και την κα Sharon R. Stocker, οι οποίοι υπηρετούν την επιστήμη τους με απολύτως υποδειγματικό τρόπο, αναδεικνύοντας παράλληλα την ιστορία και τον πολιτισμό μας.
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
 
Βρισκόμαστε μπροστά σε μία πολύ μεγάλη ανασκαφική εργασία, καθώς ο συγκεκριμένος τάφος έχει παραμείνει ασύλητος εδώ και 3500 χρόνια.  
Αριστοκράτης πολεμιστής, βασιλιάς ή ιερέας, από τα ευρήματα της Πύλου
 
 Σημείωσε ότι η αρχαιολογία είναι μια δύσκολη και πολύ γοητευτική επιστήμη, με τη δική της πειθαρχία και σύνθετη μεθοδολογία, η οποία πρέπει να αφήνεται να γίνεται όσο καλύτερα μπορεί χωρίς παρεμβάσεις, ενώ χαριτολογώντας είπε ότι ο τάφος «χρονολογείται 1.300 χρόνια πριν τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου».
Πληροφορίες από ΥΠΠΟ, Γ. Συκκά – Καθημερινή, Αν. Καραλή – Έθνος, Ναυτεμπορική

Η ανασύσταση του προσώπου του έγινε από τους Lynne Schepartz και Tobias Houlton του Πανεπιστημίου του Ουιτγουότερσραντ στο Γιοχάνεσμπουργκ.!!!!!

«Αποκαλύφθηκε» το πρόσωπό του προϊστορικού πολεμιστή της Πύλου μετά την σπουδαία ανακάλυψη του τάφου του από τους Αμερικανούς αρχαιολόγους. Η ψηφιακή απεικόνιση βασίστηκε σε μια σφραγίδα που βρέθηκε στον τάφο

Ένας όμορφος άνδρας, με μακριά μαύρα μαλλιά, ήταν πιθανόν ο «γρύπας πολεμιστής», όπως αποκαλείται ο «ένοικος» του τάφου του 1.500 π. Χ., που αποκαλύφθηκε πέρσι στον Άνω Εγκλιανό της Πύλου, δίπλα από το μυκηναϊκό ανάκτορο του Νέστορος.
Το πρόσωπό του, που ανασυστάθηκε από τα οστά του κρανίου του, όπως και τα νέα ερευνητικά δεδομένα, παρουσιάστηκαν στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών από τους αρχαιολόγους Τζακ Ντέιβις και Σάρον Στόκερ από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, οι οποίοι το καλοκαίρι του 2015 βρήκαν κάτι μοναδικό: Έναν ασύλητο, λακκοειδή τάφο με τον σκελετό άνδρα, ηλικίας 30 με 35 ετών, καθώς και περισσότερα από 1.400 μοναδικά αντικείμενα ως κτερίσματα για τη μετά θάνατο ζωή του.
23428701_5-limghandler
«Από ό,τι φαίνεται ήταν ένας όμορφος άνδρας. Τον έχουμε αποκαταστήσει με μακριά μαύρα μαλλιά, με βάση την αναπαράσταση πολεμιστή που βρέθηκε σε μία σφραγίδα στον τάφο και η οποία θα δημοσιευτεί του χρόνου» δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η δρ. Στόκερ.
Η ανασύσταση του προσώπου του έγινε από τους Lynne Schepartz και Tobias Houlton του Πανεπιστημίου του Ουιτγουότερσραντ στο Γιοχάνεσμπουργκ.
3b556a0ad8ff04e39d36c494cd72007c
Πέρσι, η συγκλονιστική ανακάλυψη είχε χαρακτηριστεί από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ως «η πιο εντυπωσιακή περίπτωση επίδειξης προϊστορικού πλούτου σε ταφικά μνημεία της Ηπειρωτικής Ελλάδας, που έχει έρθει στο φως τα τελευταία 65 χρόνια».

tafos_polemistis_pylos-700x307 Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι, Τζακ Ντέιβις και η σύζυγός του, Σάρον Στόκερ, μίλησαν στη Μηχανή του Χρόνου για την ανακάλυψη του αρχαίου πολεμιστή.
Δείτε βίντεο ντοκουμέντο με την ανακάλυψη του αρχαίου πολεμιστή της Πύλου. Συγκίνηση και δέος τη στιγμή που οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι βρίσκουν τον ασύλητο τάφο. Δείτε τον οπλισμό και το αμύθητης αξίας χρυσό περιδέραιο


Τα ευρήματα συνηγορούσαν και με το παραπάνω σε αυτό: Χρυσά σφραγιστικά δαχτυλίδια και κύπελλα, ένα χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή, μια σπάνια χρυσή αλυσίδα, ασημένια κύπελλα -ορισμένα με χρυσά χείλη-, χάλκινα αγγεία και κύπελλα, ένας χάλκινος αμφορέας, χάλκινες πρόχοι και λεκανίδες, 50 και πλέον σφραγιδόλιθοι, περισσότερες από 1.000 ψήφους από πολύτιμους λίθους και άλλα εντυπωσιακά.
Πολλά ήταν έργα μινωικής τεχνοτροπίας, που σε συνδυασμό με την εποχή τους οδήγησε τους ανασκαφείς στην υπόθεση ότι μπορεί να αποτελούσαν προϊόντα λεηλασίας από επιδρομή στην Κρήτη.
23428696_2-limghandler
Σε άρθρο, όμως, που δημοσιεύουν στο περιοδικό «Hesperia» εστιάζουν σε κάτι διαφορετικό. «Αυτό που προτείνουμε στο Hesperia δεν έχει να κάνει με τον τρόπο που αποκτήθηκαν αυτά τα αντικείμενα, αλλά με το γιατί. Δηλαδή ισχυριζόμαστε ότι τα συγκεκριμένα αντικείμενα που βρέθηκαν στην ταφή επιλέχθηκαν σκοπίμως και τοποθετήθηκαν στον τάφο για να μεταφέρουν ορισμένα νοήματα, τα οποία σχετίζονται με τα συμβολικά συστήματα που υπήρχαν ήδη στη Μυκηναϊκή κοινωνία» ανέφερε η αρχαιολόγος.
23428710_dsc_0737-limghandler
Ποια, όμως, είναι αυτά τα μινωικά θέματα που απεικονίζονται στα ευρήματα και δη στα χρυσά σφραγιστικά δαχτυλίδια; «Είναι πολλά» απαντά η κ. Στόκερ. «Έχουν να κάνουν με τελετές που σχετίζονται με μία θεά και με την εμφάνισή της, ενώ συχνές είναι και οι σκηνές με τα ταυροκαθάψια» συμπληρώνει.
Η εύρεση τεσσάρων χρυσών σφραγιστικών δαχτυλιδιών με εικονογραφία τέτοιου τύπου είναι κάτι ιδιαίτερα σπάνιο και ασυνήθιστο. Ή μήπως μοναδικό; «Ειδικά το μεγαλύτερο χρυσό δαχτυλίδι έχει χαραχτεί με τέτοια λεπτομέρεια που δεν υπάρχει πουθενά παράλληλό του μεταξύ των χρυσών σφραγιστικών δαχτυλιδιών που γνωρίζουμε ως σήμερα.
23428807_15926241-limghandler
Οι σκηνές των γυναικών σε αυτό το δαχτυλίδι επαναλαμβάνονται και σε άλλες γνωστές σφραγίδες της Κρήτης, όμως το δαχτυλίδι της Πύλου συνενώνει μικρότερες γνωστές παραστάσεις σε μια μεγαλύτερη και πιο σύνθετη τελετουργική σκηνή» σημειώνει.
Στον τάφο υπήρχαν κι άλλα απρόσμενα ευρήματα, όπως χτένες και ένας καθρέπτης. Ποια η σημασία τους σε έναν τάφο άνδρα; «Χτένες και καθρέπτες έχουν μια γενικότερη σχέση με τις ταφές πολεμιστών», απαντά η κ. Στόκερ, που συμπληρώνει ότι ίσως αντανακλούν ένα έθιμο στολίσματος πριν από τη μάχη. Και το νόημα που υπάρχει πίσω από την απεικόνιση γρύπα σε δυο από τα ευρήματα (κομμάτια ελεφαντοστού, με το ένα να απεικονίζει γρύπα με μεγάλα φτερά και το άλλο λέοντα που επιτίθεται σε γρύπα), τα οποία έδωσαν και την ονομασία στον πολεμιστή; «Ο γρύπας αντανακλά ένα πολύ γνωστό σύστημα εξουσίας, που πλαισιώνει τον θρόνο της Πύλου, όπως και του Μίνωα της Κνωσού» επισημαίνει.
23428787_15926221-limghandler
Όσο για τη σημασία των ευρημάτων, πέρα από την τέχνη και τον πλούτο τους, η αρχαιολόγος τονίζει ότι «σε όρους χρονολόγησης, η ανακάλυψη τόσων διαφορετικών τύπων αντικειμένων μέσα σε έναν τάφο με μία μοναδική ταφή είναι ύψιστης σημασίας», αναφερόμενη προφανώς στην εξαιρετική ευκαιρία που δίνει μια τέτοια αδιατάρακτη ταφή τόσο για τη μελέτη των ταφικών εθίμων στην Πρώιμη Μυκηναϊκή εποχή όσο και για τη σχέση του φύλου με τα κτερίσματα και την ταφική γνώση, που δεν θα μπορούσε να αποκτηθεί μέσα από τη μελέτη περισσότερων τυπικών ομαδικών τάφων.
Η κ. Στόκερ, μαζί με τον άνδρα της, θα συνεχίσουν τις ανασκαφές στην Πύλο τουλάχιστον για άλλα τρία χρόνια.
Με πληροφορίες από το Newsroom ΔΟΛ και το ΑΠΕ-ΜΠΕ, in.gr

Βίντεο ντοκουμέντο με την ανακάλυψη του αρχαίου πολεμιστή της Πύλου.

Βίντεο ντοκουμέντο με την ανακάλυψη του αρχαίου πολεμιστή της Πύλου. Συγκίνηση και δέος τη στιγμή που οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι βρίσκουν τον ασύλητο τάφο. Δείτε τον οπλισμό και το αμύθητης αξίας χρυσό περιδέραιο (βίντεο)


Ο «πολεμιστής της Πύλου» είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά ευρήματα παγκοσμίως. Οι πρώτες ανακοινώσεις της ανακάλυψης έγιναν τον Οκτώβριο του 2015, αλλά δυστυχώς λόγω της συγκυρίας και της τηλεοπτικής αδιαφορίας, δεν έτυχε πλήρους κάλυψης. Κάποια δημοσιότητα έδωσαν οι εφημερίδες και κυρίως το διαδίκτυο, αλλά περισσότερο ασχολήθηκαν τα αμερικανικά δίκτυα παρά τα ελληνικά.
Pylos- polemistis 4Η ανακάλυψη των αμερικανών αρχαιολόγων συγκίνησε τη «Μηχανή του Χρόνου» κι έτσι αποφασίσαμε να φωτίσουμε την αρχαιολογική σκαπάνη στην Πύλο, που έφερε στο φως τον ασύλητο τάφο ενός αρχαίου πολεμιστή. Τα ευρήματα είναι αμύθητης αξίας και χρονολογούνται σε μια πανάρχαια εποχή πριν από τον Όμηρο!
Επικεφαλής της ανασκαφής είναι ένα ζευγάρι Αμερικανών αρχαιολόγων: ο Τζακ Ντέιβις και η σύζυγός του, Σάρον Στόκερ. Εργάζονται στην περιοχή πολλά χρόνια και ερευνούσαν τα εδάφη γύρω από το παλάτι του Νέστορα το οποίο είχε βρεθεί το 1939 από τον Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη, σε συνεργασία με τον αρχαιολόγο Καρλ Μπλέγκεν.
Το Παλάτι του Νέστορα πήρε το όνομα του μυθικού βασιλιά της Πύλου, τον οποίο ο Όμηρος ανέφερε στην «Ιλιάδα» ως τον σοφό σύμβουλο του Αγαμέμνονα.
Από το 1939 στην περιοχή γίνονταν εκτενείς έρευνες, στις οποίες δραστηριοποιούνταν πολλοί αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, απόφοιτοι του οποίου είναι και οι Ντέιβις και Στόκερ.
Το πολύτιμο χρυσό περιδέραιο που βρέθηκε στον τάφο της Πύλου
Το πολύτιμο χρυσό περιδέραιο που βρέθηκε στον τάφο της Πύλου
Η ανακάλυψη του τάφου έγινε τυχαία
Αρχικά σκόπευαν να ανασκάψουν άλλο οικόπεδο, αλλά λόγω γραφειοκρατικών δυσκολιών, κατέληξαν αλλού.
Οι εργασίες ξεκίνησαν και οι αρχαιολόγοι ήλπιζαν ότι θα βρουν σπίτια ή καθημερινά αντικείμενα.
Τα ευρήματα όμως ξεπέρασαν και τα πιο αισιόδοξα σχέδιά τους.
Την ημέρα που ανακαλύφθηκε ο τάφος, οι Ντέιβις και η Στόκερ έλειπαν από την ανασκαφή.
Έλαβαν μήνυμα από τη βοηθό τους που έγραφε απλώς ότι βρέθηκε χαλκός.
Το μέταλλο σήμαινε ότι τα ευρήματα ήταν μεγάλης αξίας.
Οι αρχαιολόγοι έσπευσαν στο σημείο και οι ανασκαφές ξεκίνησαν.
Μετά από λίγες μέρες άρχισε να εμφανίζεται ένας λακκοειδής τάφος, που είχε μείνει ασύλητος για 3.500 χρόνια.
Ο θησαυρός που έκρυβε μέσα ήταν ανυπολόγιστης αξίας.
Οι αρχαιολόγοι της Πύλου μίλησαν στη «Μηχανή του Χρόνου» για τα μοναδικά ευρήματα και τον «θησαυρό» που βρήκαν στο ασύλητο τάφο της Πύλου:

Ο πολεμιστής με τις χτένες
Στον τάφο βρέθηκαν έξι περίτεχνες χτένες από ελεφαντόδοντο, καθώς και ένα χρυσό περιδέραιο αμύθητης αξίας.
Τα ευρήματα γέννησαν πολλές απορίες. Μέχρι τότε όλοι οι τάφοι που είχαν ανακαλυφθεί ήταν μαζικοί, με αποτέλεσμα κανείς να μη γνωρίζει σε ποιο νεκρό ανήκε κάθε αντικείμενο.
Έτσι, οι αρχαιολόγοι θεωρούσαν ότι τα όπλα αφορούσαν αποκλειστικά τους άντρες, ενώ τα κοσμήματα και τα καλλωπιστικά αντικείμενα, όπως οι χτένες, ανήκαν στις γυναίκες.
Η χτένα από ελεφαντόδοοντο
Η χτένα από ελεφαντόδοντο
Στον τάφο της Πύλου όμως, ο νεκρός ήταν μόνο ένας και ήταν άνδρας. Ρωτήσαμε τι σχέση είχαν οι χτένες και τα ακριβά κοσμήματα με έναν πολεμιστή;
Η αρχαιολόγος Σάρον Στόκερ έδωσε την εξής απάντηση: «Αυτό που μας δείχνει είναι ότι πρέπει να προσέχουμε πολύ όταν συγκρίνουμε τα ευρήματα με βάση τη σημερινή εποχή. Πρέπει να αναθεωρήσουμε σχετικά με το ποια αντικείμενα ταιριάζουν στο κάθε φύλο».
Σάρον Στόκερ και Τζακ Ντέιβις
Ο Τζακ Ντέιβις ξεκίνησε από τη δημοσιογραφία προτού στραφεί στις κλασικές αρχαιολογικές σπουδές.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι και ως φοιτητής συμμετείχε σε ανασκαφές στην Κνωσσό και την Κέα.
Έμεινε πολλά χρόνια στην Ελλάδα, μαθητεύοντας στην Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή, πριν επιστρέψει στην Αμερική για να διδάξει.
Τζακ Ντέιβις
Τζακ Ντέιβις
Οι έρευνές του στην Πύλο ξεκίνησαν το 1990.
Στα μέσα της δεκαετίας άρχισε να ανασκαφές στην Αλβανία, μαζί με τη σύζυγό του, οι οποίες συνεχίστηκαν για μία δεκαετία, αλλά με συνεχείς και μεγάλες διακοπές.
Υπήρξε διευθυντής της Αμερικάνικης Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα από το 2007 μέχρι και το 2012.
Σάρον Στόκερ
Σάρον Στόκερ
Με τη σύζυγο και συνεργάτιδά του, Σάρον Στόκερ, έχουν σπίτι στην Πύλο, όπου είναι εγκατεστημένοι σχεδόν μόνιμα.
Γνωρίστηκαν σε ανασκαφή στην Ελλάδα, όταν η Στόκερ ήταν ακόμα φοιτήτρια.
Η Στόκερ έχει ανασκάψει στην Αλβανία, από το 1996 μέχρι και το 2006.
Από το 2011, διευθύνει τις ανασκαφές του πανεπιστημίου του Σινσινάτι στην Πύλο, οι οποίες γίνονται σε συνεργασία με την Αμερικάνικη Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα και το Υπουργείο Πολιτισμού.
Ευχαριστούμε θερμά το παραδοσιακό καφενείο «Ωραία Ελλάς» για την παραχώρηση του χώρου με την μοναδική θέα στην Ακρόπολη για το γύρισμα.
Διαβάστε ακόμα: Ασύλητος τάφος πολεμιστή του 1500 π.Χ. βρέθηκε στην Πύλο από διεθνή ομάδα αρχαιολόγων. Φορούσε χρυσή αλυσίδα και είχε όλο τον οπλισμό του. Ανέσυραν το χάλκινο σπαθί, χρυσά κοσμήματα, κύπελλα, αγγεία και κύπελλα.

KARALHS ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ


εκδήλωση με τους αρχαιολόγους ανασκαφείς του Τάφου του Πολεμιστή.







Μία πολύ σημαντική εκδήλωση διοργανώνεται το Σάββατο 27 Μαΐου στις 7:30 στην αίθουσα Ρεξ στον πεζόδρομο της Xώρας Mεσσηνίας από τον πολιτιστικό σύλλογο Xώρας και συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Πελοποννήσου και την Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας και το Δήμο Πύλου-Νέστορος, όπου θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση με τους αρχαιολόγους ανασκαφείς του Τάφου του Πολεμιστή.
"Ο Τάφος του Πολεμιστή στο λόφο της Αρχαίας Πύλου: ευρήματα από έρευνες του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι 2015", είναι το θέμα και αφορά τις ανασκαφές που έκαναν οι Σαρον Στοκερ και ο Τζακ Davis οι οποίοι θα παρουσιάσουν μία ταινία με τα θαυμάσια και πασίγνωστα ευρήματα, από έναν ασύλητο τάφο που ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το Μάιο του 2015, στο λόφο του Εγκλιανού στη Χώρα Τριφυλίας. Η ταφή είναι μοναδική και τα κτερίσματα που βρέθηκαν με το νεκρό υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις μεταξύ της Μεσσηνίας και της Κρήτης, γύρω στα 1.450 πΧ, στην αυγή του Μυκηναϊκού πολιτισμού. Η ταινία θα παρουσιαστεί στην Αγγλική γλώσσα με ελληνικούς υπότιτλους και θα ακολουθήσει δεξίωση στον πεζόδρομο.
Στα τέλη του περασμένου Μαΐου, δέκα ημέρες μετά την πρώτη τομή στο έδαφος, η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Σάρον Στόκερ δέχτηκε στο κινητό της ένα αναπάντεχο μήνυμα: «Χτυπήσαμε χαλκό». Τα μέλη της ερευνητικής της ομάδας στον Ανω Εγκλιανό της Χώρας Μεσσηνίας είχαν μόλις βρει ένα χάλκινο αντικείμενο σε ασύλητο λακκοειδή τάφο. Ηταν η πρώτη ένδειξη ότι κάτι σπουδαίο κρυβόταν σε αυτόν τον ελαιώνα.
Ακολούθησαν μήνες ανασκαφών σε άκρα μυστικότητα και ολονύχτιες βάρδιες φυλάκων για να κρατηθούν μακριά κάμερες και τυμβωρύχοι, ώσπου πριν από λίγες ημέρες τα κτερίσματα είδαν το φως της δημοσιότητας. Ενα χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή, σφραγιστικά δαχτυλίδια, ένας καθρέπτης και μια χρυσή αλυσίδα ήταν μερικά από τα αντικείμενα που συνόδευαν τον σκελετό πολεμιστή του 1.500 π.Χ.
Σύμφωνα με τους ερευνητές πρόκειται για ένα από τα πιο εντυπωσιακά σε πλούτο προϊστορικά ταφικά μνημεία της ηπειρωτικής Ελλάδας που έχει εντοπιστεί τα τελευταία 65 χρόνια. «Είναι μοναδικό» λέει η κ. Στόκερ, καθώς ξετυλίγει τρία φύλλα μουσαμά που προστατεύουν τον τάφο από τα βρόχινα νερά. Μπροστά μας αποκαλύπτεται ένας στενός λάκκος.
«Οταν το είδα για πρώτη φορά δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα περνούσα πέντε μήνες εκεί μέσα», λέει ο συντηρητής Αλέξανδρος Ζώκος, βασικό στέλεχος της πολυμελούς ομάδας που εργάστηκε στην ανασκαφή. «Ηταν κουραστικό γιατί έπρεπε να κάτσεις σε μικρό χώρο και να δουλέψεις με εύθραυστα υλικά».
Η κ. Στόκερ μαζί με τον σύζυγό της Τζακ Ντέιβις, καθηγητή αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι και μέλος του Συμβουλίου Ιδρύματος του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, διευθύνουν τη διεθνή αρχαιολογική ομάδα του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι που ερευνά στην περιοχή, με τη συμμετοχή Ελλήνων συντηρητών και αρχαιολόγων. Το ανασκαφικό πρόγραμμα διεξάγεται από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας.
«Είμαστε προνομιούχοι που η κοινωνία μας αγκάλιασε και διευκόλυνε τη δουλειά μας» αναφέρει η Αμερικανίδα αρχαιολόγος. «Χωρίς και τη δική τους βοήθεια δεν θα τα καταφέρναμε».
Το καλοκαίρι, εξαιτίας των capital controls δυσκολευόταν να εξοφλήσει εγκαίρως τα έξοδα της πολυμελούς αποστολής. Ωστόσο, η τοπική αγορά τους έδωσε πίστωση χρόνου. Τους έδεναν άλλωστε δεσμοί εμπιστοσύνης και βαθιάς πολυετούς φιλίας που ισχυροποιήθηκαν από γενιά σε γενιά, από τότε που οι παππούδες κατοίκων της περιοχής εργάζονταν και πάλι με Αμερικανούς αρχαιολόγους στην ίδια γη.
Δουλειά στα «έργα» του ’50
Ο τάφος του πολεμιστή βρίσκεται σε μια έκταση σπαρμένη με ελαιόδεντρα και αρχαία. Απέχει τρία χιλιόμετρα από την κωμόπολη της Χώρας και λίγα βήματα από το ανάκτορο του Νέστορος που ανακαλύφθηκε το 1939. Πλάι του ορθώνεται ο μεγαλύτερος μυκηναϊκός θολωτός τάφος της περιοχής που ερευνήθηκε το 1953. Ο Καρλ Μπλέγκεν, καθηγητής του Πανεπιστήμιου του Σινσινάτι, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του σε ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή πριν και μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η κοινότητα του είχε παραχωρήσει ένα εγκαταλελειμμένο οίκημα του Ερυθρού Σταυρού. Εκεί, μαζί με τη σύζυγό του, προσέφερε στους ντόπιους απογευματινό τσάι και καλούσε τα παιδιά τους για να τους διηγηθεί σε αρχαία ελληνικά ιστορίες από τα ομηρικά έπη.
Πέρα από γνώσεις, στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια ο Αμερικανός αρχαιολόγος προσέφερε και δουλειά στους νέους.
«Οι κάτοικοι δεν έλεγαν πάμε στις ανασκαφές, αλλά "πάμε στα έργα"» θυμάται η 78χρονη Χαρίκλεια Ανδρουτσάκη. Καθόμαστε στο σαλονάκι του σπιτιού της και μας κερνάει κουραμπιέ και λικέρ κουμ κουάτ. Σε αυτό το σπίτι, σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων από το αρχαιολογικό μουσείο Χώρας, φιλοξενούσε σχεδόν κάθε καλοκαίρι αρχαιολογικές αποστολές.
Ο σύζυγός της, Διονύσης (ή Νιόνιος όπως τον έλεγαν στο χωριό), ήταν παιδί ακόμα και ορφανός από πατέρα όταν γνώρισε τον Μπλέγκεν. Είχε ανακαλύψει σε ένα χωράφι της οικογένειας αρχαία σκεύη και τα παρέδωσε. Συνήθως οι ντόπιοι τότε τα κατέστρεφαν γιατί πίστευαν ότι μέσα έκρυβαν χρυσό. Ο Μπλέγκεν εντυπωσιάστηκε από την κίνηση του αγοριού, ζήτησε να τον γνωρίσει και του έδωσε δουλειά. Αρχικά ο Διονύσης Ανδρουτσάκης κουβαλούσε νερό με ένα γαϊδουράκι στους εργάτες και όταν μεγάλωσε ανέλαβε ρόλο επιστάτη. Αργότερα ξεναγούσε και πρεσβευτές άλλων κρατών στον αρχαιολογικό χώρο.
«Οταν έφευγε ο Μπλέγκεν ό,τι λεφτά ελληνικά του είχαν μείνει τα άφηνε στον άντρα μου, δώρο. Και εκείνος τον θεωρούσε πατέρα». Οπως θυμάται η ίδια, ο Μπλέγκεν είχε υπερασπιστεί το σύζυγό της στις τοπικές αρχές όταν τον είχαν κατηγορήσει ότι «προσλαμβάνει κομμουνιστές εργάτες».
Το ζευγάρι των Ελλήνων ανταπέδωσε την αγάπη, βαφτίζοντας την κόρη τους Καρολίνα, προς τιμήν του Αμερικανού καθηγητή. Η Καρολίνα Ανδρουτσάκη συνέχισε την οικογενειακή παράδοση και εργάστηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.
Φίλοι της Ελλάδας
Το φθινόπωρο του 1975 ως φοιτητής τότε ο Τζακ Ντέιβις γνώρισε πρώτη φορά το ζεύγος Ανδρουτσάκη. «Τότε είδα τον Νιόνιο και την Χαρίκλεια. Μας άνοιξαν το σπίτι τους», λέει στην «Κ». «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη φιλοξενία τους». Οταν επέστρεψε στις αρχές του ’90 για να ξεκινήσει τη δική του έρευνα θυμάται και πάλι την εγκάρδια υποδοχή των ντόπιων, ειδικά των δασκάλων. Υπήρχαν περίοδοι που η ομάδα χρειαζόταν την υποστήριξή τους. Στα πρώτα χρόνια, όταν οι ερευνητές δεν είχαν αρκετά χρήματα για να νοικιάσουν διαμερίσματα, οι Χωραΐτες τους στέγασαν σε μια αίθουσα του σχολείου και προσέλαβαν μάγειρα για τα γεύματά τους. Η προσφορά ήταν αμφίδρομη. Στη δεκαετία του ’90 ο κ. Ντέιβις έδινε διαλέξεις σε ανέργους και αρκετοί νέοι απασχολούνταν στις ανασκαφές.
«Το 1992, όταν εξερευνούσαμε έναν δασώδη λόφο κοντά στη Χώρα, παραλίγο να μας συλλάβει η αστυνομία. Θεώρησαν ότι ήμασταν εμπρηστές» αναφέρει. «Τελικά μας "έσωσε" ένας νεαρός εθελοντής που είπε στους αστυνομικούς: "Δεν είναι εμπρηστές, αλλά φίλοι της Ελλάδας!"».
Δύο δεκαετίες αργότερα, το ζευγάρι των Αμερικανών αρχαιολόγων μετακόμισε στην Πύλο, όπου περνά πλέον το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. «Οι δυο τους έχουν ξυπνήσει το ενδιαφέρον του κόσμου για την κληρονομιά του τόπου. Αρκετοί ήμασταν σαν τους Αθηναίους που δεν έχουν πάει στην Ακρόπολη» λέει ο Γιάννης Καλογερόπουλος, ιδιοκτήτης εστιατορίου στη γειτονική Γιάλοβα, ο οποίος υποδέχεται στο μαγαζί του τις αποστολές των Αμερικανών αρχαιολόγων από το 2003. «Αν και εμείς απέχουμε 20 χιλιόμετρα από το ανάκτορο το είχα επισκεφτεί μόνο μία φορά με το Δημοτικό σχολείο. Τώρα βρήκα χρόνο ξανά και πήγα για να δω τι έρευνες κάνουν» προσθέτει.
Το 2011 ο κ. Ντέιβις και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Χώρας τίμησαν 48 οικογένειες τα μέλη των οποίων είχαν εργαστεί στις ανασκαφές μαζί με τον Καρλ Μπλέγκεν. Υποβασταζόμενοι παρέλαβαν τους αναμνηστικούς επαίνους και κάποιοι ηλικιωμένοι εργάτες.
«Βούρκωσα από την εκδήλωση αγάπης των ντόπιων», θυμάται ο Αμερικανός αρχαιολόγος. «Εχουν ευεργετήσει το κοινωνικό σύνολο» λέει για το πολυετές ανασκαφικό έργο των Αμερικανών η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Χώρας, Ευγενία Κοκκέβη, η οποία είχε ζήσει ως παιδί τον Μπλέγκεν και οργάνωσε αργότερα τη βράβευση των εργατών του. «Πρέπει τώρα να κρατήσουμε αυτή την κληρονομιά και να την αναδείξουμε», προσθέτει η ίδια.


Με πληροφορίες από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.